Voor een mooie wandeltocht hoef je niet eerst naar de Alpen of weken vooruit te plannen. Nederland heeft duizenden kilometers aan wandelpaden, van korte routes door natuurgebieden tot langeafstandspaden die je in losse etappes kunt lopen.
De moeilijkste vraag is daarom vaak niet waar je kunt wandelen in Nederland, maar welke route bij jou past.
Wil je een ontspannen dagtocht, oefenen voor langere hikes of voor het eerst een weekend te voet op pad? In deze gids lees je hoe je zelf een geschikte wandelroute vindt, waar je betrouwbare route-informatie kunt zoeken en hoe je je tocht zo plant dat je met weinig gedoe en een lichte rugzak kunt vertrekken.
Begin niet bij de mooiste plek, maar bij het soort tocht
Het is verleidelijk om eerst een natuurgebied uit te kiezen en daarna pas te kijken wat je daar kunt doen. Vaak werkt het andersom beter.
Bepaal eerst wat voor dag je wilt hebben.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een korte wandeling van een paar uur;
- een dagtocht van ongeveer 10 tot 20 kilometer;
- een route van station naar station;
- een rondwandeling waarbij je weer bij de auto eindigt;
- een langere tocht die je over meerdere dagen verdeelt;
- een wandeling gecombineerd met één of meer overnachtingen.
Daarmee vallen direct veel routes af.
Loop je voor het eerst een langere afstand? Kies dan liever een route die iets korter is dan je maximale afstand. Een mooie wandeling wordt er niet beter van als de laatste vijf kilometer alleen nog maar doorzetten zijn.
Waar vind je goede wandelroutes in Nederland?
Je hoeft een wandelroute niet zelf vanaf nul uit te tekenen. Nederland heeft verschillende betrouwbare platforms waarop bestaande routes te vinden zijn.
Wandelnet: voor dagtochten én langere wandelingen
Wandelnet is een logisch startpunt als je serieus wil wandelen in Nederland.
Wandelnet beheert de Nederlandse Lange-Afstand-Wandelpaden (LAW’s) en Streekpaden. Samen vormen deze een netwerk van meer dan 12.000 kilometer. Routes zijn via de website en app te bekijken en te downloaden.
Een LAW hoef je bovendien niet in één keer te lopen. Je kunt prima één etappe kiezen voor een dagwandeling of meerdere etappes combineren voor een weekend.
Streekpaden zijn interessant wanneer je binnen één regio wilt blijven. Ze vormen rondgaande lange routes en zijn eveneens op te delen in afzonderlijke dagetappes.
NS-wandelingen: makkelijk zonder auto
Wil je geen gedoe met parkeren of teruglopen naar je beginpunt, dan zijn NS-wandelingen handig.
Deze wandelingen lopen van station naar station en zijn samengesteld door NS en Wandelnet. Je kunt onder meer filteren op afstand en landschap, zoals bos, heide, duinen of water.
Dat maakt een lijnwandeling ineens heel eenvoudig:
trein → wandelen → ander station → trein naar huis.
Voor licht op pad gaan is dat een fijne manier van reizen. Je hoeft geen auto terug te halen en kunt je volledig op de wandeling richten.
Natuurmonumenten: handig voor kortere natuurwandelingen
Voor een toegankelijke dagwandeling kun je ook kijken bij Natuurmonumenten.
Daar vind je honderden bewegwijzerde routes, waaronder korte wandelingen en routes tot ongeveer 20 kilometer. Je kunt zoeken op gebied en type wandeling.
Dit is vooral handig wanneer je wel weet in welk natuurgebied je wilt wandelen, maar nog niet welke route.
Rondwandeling of van A naar B?
Dit lijkt een detail, maar heeft behoorlijk veel invloed op je tocht.
Rondwandeling
Je begint en eindigt op dezelfde plek.
Dat is handig wanneer je:
- met de auto komt;
- spullen in de auto wilt achterlaten;
- geen vervoer terug wilt regelen;
- voor het eerst een langere wandeling maakt.
Lijnwandeling
Je loopt van A naar B.
Dit geeft vaak meer het gevoel dat je echt ergens naartoe reist. Zeker wanneer je een langere afstand loopt of meerdere dagen onderweg bent.
Het nadeel is dat je vervoer moet regelen. Met het openbaar vervoer is dat vaak eenvoudig, waardoor bijvoorbeeld NS-wandelingen hiervoor geschikt zijn.
Voor je eerste tocht is geen van beide beter. Kies vooral wat de minste logistieke rompslomp geeft.
Hoeveel kilometer kun je het beste plannen?
Meer kilometers maken een wandeling niet automatisch beter.
Houd bij het kiezen van je afstand rekening met:
- je normale wandelconditie;
- het soort ondergrond;
- hoeveel pauzes je wilt nemen;
- het weer;
- je bepakking;
- hoeveel daglicht je hebt.
Twintig kilometer over verharde paden is bovendien iets anders dan twintig kilometer door los zand, modder of heuvelachtig terrein.
Ben je nog niet gewend aan langere wandelingen? Bouw dan geleidelijk op. Een route waarop je ontspannen kunt lopen geeft je veel meer informatie over je tempo, schoenen en uitrusting dan een tocht die eigenlijk te lang is.
Voor een echte eerste stap kun je ook onze gids met beginner wandelroutes in Nederland gebruiken.
Kijk verder dan alleen het aantal kilometers
Een route van 15 kilometer wandelen in Nederland kan op papier perfect lijken en onderweg toch heel anders uitpakken.
Controleer daarom vooraf ook:
Ondergrond
Loop je voornamelijk over asfalt, bospaden, zand, gras of modder?
Bereikbaarheid
Kun je makkelijk bij het beginpunt komen en na afloop weer vertrekken?
Voorzieningen
Kom je onderweg langs horeca, een dorp of een plek waar je water kunt aanvullen?
Routewijzigingen
Paden kunnen tijdelijk afgesloten of omgeleid zijn. Controleer daarom vlak voor vertrek nogmaals de actuele route-informatie.
Weersomstandigheden
Een droog zandpad kan na langdurige regen ineens een heel andere wandeling opleveren.
Juist dit soort details bepalen vaak meer hoe zwaar een tocht voelt dan de afstand alleen.
Download je route voordat je vertrekt
Een routebordje missen gebeurt sneller dan je denkt.
Zorg daarom dat je vóór vertrek weet hoe je gaat navigeren. Afhankelijk van de route kun je bijvoorbeeld gebruikmaken van:
- routemarkeringen;
- een routebeschrijving;
- een wandelapp;
- een gedownloade GPX-route;
- offline kaarten op je telefoon.
Vertrouw niet uitsluitend op mobiel bereik.
Controleer bovendien vlak voor vertrek of er actuele omleidingen zijn. Wandelnet publiceert bijvoorbeeld route-informatie en wijzigingen voor zijn wandelpaden.
Voor een korte bewegwijzerde wandeling is uitgebreide navigatie misschien overkill. Voor een lange dagtocht of meerdaagse tocht wordt een offline back-up veel nuttiger.
Wat neem je mee voor een dag wandelen in Nederland?
Hier hoeft geen gigantische paklijst te komen. Dat is juist niet Licht op Pad.
Voor een gewone dagwandeling kom je vaak al een heel eind met:
- voldoende water;
- eten of snacks;
- een regen- of windlaag;
- telefoon met navigatie;
- kleine EHBO-set;
- eventueel een powerbank;
- kleding passend bij het weer.
Wat je nodig hebt hangt uiteindelijk af van de route, het seizoen en de afstand.
Voor een gewone dagwandeling hoef je niet veel mee te nemen. Neem vooral mee wat je waarschijnlijk nodig hebt voor de route en omstandigheden, in plaats van je rugzak te vullen met spullen die theoretisch van pas zouden kunnen komen.
Licht wandelen betekent niet ultralight wandelen
Je hoeft je rugzak niet te wegen op de keukenweegschaal voordat je een bos in mag.
Licht op pad gaan begint veel eenvoudiger.
Kijk na een wandeling eens naar wat je hebt meegenomen en stel jezelf drie vragen:
- Wat heb ik daadwerkelijk gebruikt?
- Wat heb ik alleen uit onzekerheid meegenomen?
- Wat miste ik?
Daar leer je uiteindelijk meer van dan van een universele paklijst.
Wie later langere of meerdaagse tochten gaat maken, krijgt vanzelf meer voordeel van lichtere uitrusting. Vooral je rugzak, slaapset en tent kunnen dan veel gewicht bepalen.
Wil je daar verder induiken? Bekijk dan onze gids over lichtgewicht kamperen voor beginners.
Van dagwandeling naar een weekend op pad
Een mooie volgende stap is twee dagen wandelen in Nederland in plaats van één.
Je hoeft daarvoor niet meteen een complete trektocht te plannen. Kies bijvoorbeeld twee opeenvolgende etappes van een LAW of Streekpad en zoek een legale overnachtingsplek in de omgeving.
Wandelnet geeft aan dat zowel LAW’s als Streekpaden ook in delen als dag- of weekendtocht gelopen kunnen worden.
Dan verandert de voorbereiding wel.
Je moet onder andere nadenken over:
- waar je overnacht;
- avondeten en ontbijt;
- extra kleding;
- je slaapsysteem;
- meer water of mogelijkheden om water aan te vullen;
- het extra gewicht dat je draagt.
Juist dan wordt lichtgewicht kamperen interessant: niet om ieder grammetje te besparen, maar om te voorkomen dat een leuke tweedaagse tocht verandert in sjouwen.
En als je verder wilt dan wandelen in Nederland?
Wandelen in Nederland is uitstekend om ervaring op te bouwen.
Je kunt hier ontdekken:
- welke afstand bij je past;
- hoe snel je gemiddeld loopt;
- hoe je navigeert;
- welke kleding je prettig vindt;
- hoeveel je daadwerkelijk gebruikt;
- hoe je lichaam reageert op meerdere uren wandelen;
- hoe een rugzak na vijftien kilometer voelt.
Dat zijn precies de ervaringen die later van pas komen wanneer je bijvoorbeeld in België, Duitsland of de bergen gaat wandelen.
Het landschap verandert dan, maar veel van de basis blijft hetzelfde.
Zo plan je je volgende wandeltocht
Maak het vooral niet ingewikkelder dan nodig.
Kies eerst hoeveel tijd je hebt.
Een ochtend, volledige dag of weekend.
Bepaal daarna een realistische afstand.
Zoek vervolgens een bestaande route via bijvoorbeeld Wandelnet, NS of Natuurmonumenten.
Controleer bereikbaarheid, terrein en actuele omstandigheden.
Download de route voor offline gebruik.
Pak alleen wat past bij de tocht en het weer.
En ga.
Je hoeft niet eerst de perfecte rugzak, perfecte conditie of perfecte bestemming te hebben.
De beste manier om te ontdekken wat voor jou werkt, is uiteindelijk gewoon kilometers maken.
Veelgestelde vragen over wandelen in Nederland
Waar vind ik betrouwbare wandelroutes in Nederland?
Wandelnet is vooral interessant voor LAW’s, Streekpaden en langere wandeltochten. NS-wandelingen zijn handig voor routes van station naar station. Voor kortere bewegwijzerde wandelingen door natuurgebieden heeft Natuurmonumenten een groot routeaanbod.
Hoe lang moet mijn eerste wandeltocht zijn?
Dat hangt af van je conditie en wandelervaring. Kies liever een afstand waarvan je verwacht dat je hem comfortabel kunt uitlopen dan direct je maximale afstand op te zoeken.
Moet ik een wandelroute vooraf downloaden?
Bij een korte, volledig bewegwijzerde route is dat niet altijd noodzakelijk, maar een offline route of kaart is een verstandige back-up. Bij langere en onbekende tochten wordt goede navigatie belangrijker.
Kan ik een langeafstandspad ook als dagwandeling lopen?
Ja. LAW’s en Streekpaden kunnen in afzonderlijke etappes worden gelopen en worden ook gebruikt voor dag- en weekendwandelingen.
Heb ik lichtgewicht gear nodig om licht op pad te gaan?
Nee. Begin met minder onnodige spullen meenemen en leer eerst wat je daadwerkelijk gebruikt. Lichtere gespecialiseerde uitrusting wordt vooral interessant wanneer je langere afstanden loopt of kampeerspullen moet dragen.
Conclusie
Wandelen in Nederland hoeft niet te beginnen met een lijst van de tien mooiste gebieden. Het wordt veel makkelijker wanneer je eerst bepaalt wat voor tocht je wilt maken en daarna een route zoekt die daarbij past.
Begin met een haalbare afstand, gebruik betrouwbare route-informatie, controleer de omstandigheden en neem alleen mee wat je voor die tocht nodig hebt.
Zo kun je dichtbij huis ervaring opbouwen en steeds een stap verder gaan.
Licht op pad betekent uiteindelijk niet zo weinig mogelijk meenemen. Het betekent dat wat je meeneemt past bij wat je gaat doen.